Nəticə haqqında xəyallar niyə hərəkətə mane olur

«Təsəvvür et ki, artıq məqsədə çatmısan. Bunu hiss et». Bu məsləhəti motivasiya haqqında demək olar ki, hər kitabda tapmaq olar. O xoşdur: bir neçə dəqiqə yaxşı olur, sanki nəticə artıq yaxındadır. Amma tədqiqatlar gözlənilməz şey göstərir — bir çox insan üçün məhz bu xoşluq problemə çevrilir.

Alimlər nə aşkar edib

Nyu-York Universitetindən psixoloq Qabriele Ettingen iyirmi ildən çoxdur gələcək haqqında fikirlərin davranışa necə təsir etdiyini öyrənir. Onun qrupu çox müxtəlif insanlar — tələbələr, xəstələr, pəhriz saxlayanlar, iş axtaranlar — üzərində bir sıra tədqiqatlar aparıb.

Eyni mənzərə təkrarlanırdı: insan arzuladığı nəticə haqqında nə qədər müsbət və parlaq fantaziya qururdusa, sonra bir o qədər az səy göstərirdi və real nəticələr bir o qədər təvazökar olurdu. Erkən tədqiqatlardan birində arıqlama proqramındakı qadınlardan arıqlığa yüngül yol təsəvvür edənlər bir ildən sonra çətinlikləri təsəvvür edənlərdən az arıqlamışdılar.

Bu niyə belə olur

Beyin nəticəni qismən «sayır»

Parlaq fantaziya məqsədə çatmanın verəcəyi həzzin bir hissəsini verir. İnsanı hərəkətə itələməli olan gərginlik azalır. Ettingenin eksperimentlərində müsbət fantaziyalardan sonra insanlarda hətta enerjinin fizioloji göstəriciləri aşağı düşürdü.

Maneələr görünməz qalır

Yalnız finişi təsəvvür edəndə yolu görmürük. Planlar isə məhz yolda — yorğunluq, vaxt çatışmazlığı, şirnikləndiricilər qarşısında — sınır. Düşünmədiyiniz maneə sizi hazırlıqsız yaxalayır.

Xəyal hərəkəti əvəz edir

İngiliscə sərbəst danışdığınızı xəyal etmək 10 söz öyrənməkdən qat-qat xoşdur. Xəyal səysiz emosiya verir və ona görə asanlıqla əvəzləyiciyə çevrilir.

Deməli, xəyal etmək zərərlidir?

Xeyr. İstək — yanacaqdır, onsuz başlamaq olmur. Problem xəyalda yox, xəyalda dayanmaqdadır. Ettingen onu maneəyə dürüst baxış və konkret planla tamamlamağı təklif etdi.

WOOP metodu

WOOP təxminən beş dəqiqə çəkən dörd addımdır:

1. Wish — istək. Nə istəyirsiniz? Çətin, amma əlçatan. «Üç aydan sonra 5 km-i dayanmadan qaçmaq».
2. Outcome — nəticə. Ən yaxşı yekun necə olacaq? Onu parlaq təsəvvür edin — bu, həmin xəyaldır. «Özümü daha güclü, dözümlü hiss edirəm, özümlə fəxr edirəm».
3. Obstacle — maneə. Məndə nə mane ola bilər? Xarici şərait yox, sizin reaksiyanız. «Səhər özümlə bazarlığa başlayıram və bu gün soyuq olduğuna qərar verirəm».
4. Plan — plan. «Əgər — onda»: «Əgər səhər bazarlığa başlasam — onda fikirləşmədən idman geyimini geyinib heç olmasa bir kilometrə çıxıram».

Açar — ardıcıllıqdır. Əvvəlcə xoş olan (istək və nəticə), sonra xoş olmayan (maneə). Bu, zehni kontrastlaşdırma adlanır: beyin hazırda olduğunuz yerlə olmaq istədiyiniz yer arasındakı fərqi görür — və onu bağlamaq üçün enerji səfərbər edir.

Bu gün necə tətbiq etməli

1. Yaxın həftələr üçün bir məqsəd seçin.
2. İstəyi bir cümlə ilə yazın.
3. Ən yaxşı nəticəni təsəvvür edin — 30 saniyə, detallarla.
4. Əsas daxili maneənin adını dürüstcə çəkin.
5. «Əgər — onda» planını və sabah üçün vaxtı və yeri olan addımı yazın.

Planı düzgün necə yazmaq barədə — «Əgər — onda» planı məqaləsində.

«Ritm»də bu necə qurulub

Ritmdə səhər eyni məntiqlə qurulub. Bu günkü addımı vaxtı və yeri ilə, bitirəndə nəyin hazır olacağını, nəyin mane ola biləcəyini və maneə baş verərsə nə edəcəyinizi yazırsınız. 66 günlük məqsəd «nə üçün» olaraq qalır, gün kartı isə gündəlik «necə» olur.

Tez-tez verilən suallar

Mənbələr

1. Oettingen G. Rethinking Positive Thinking: Inside the New Science of Motivation. Current, 2014.
2. Oettingen G., Wadden T. A. Expectation, fantasy, and weight loss: Is the impact of positive thinking always positive? Cognitive Therapy and Research, 1991, 15(2), 167–175.
3. Kappes H. B., Oettingen G. Positive fantasies about idealized futures sap energy. Journal of Experimental Social Psychology, 2011, 47(4), 719–729.
4. Gollwitzer P. M., Sheeran P. Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis. Advances in Experimental Social Psychology, 2006, 38, 69–119.